Kiểm tra thuế trực tuyến giảm phiền hà, tăng minh bạch quản lý

Người nộp thuế được hưởng nhiều lợi ích thiết thực

Ngày 30/6, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 89/2026/TT-BTC hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15. Một trong những điểm mới đáng chú ý của thông tư là lần đầu tiên quy định về kiểm tra thuế bằng phương thức điện tử, tạo cơ sở pháp lý để tổ chức hoạt động kiểm tra trên môi trường số. Theo đó, quy định này góp phần giảm tiếp xúc trực tiếp giữa cơ quan thuế và người nộp thuế, tăng cường tính công khai, minh bạch, nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tạo thêm nhiều thuận lợi cho người nộp thuế trong quá trình thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.

Việc triển khai kiểm tra thuế bằng phương thức điện tử được kỳ vọng mang lại nhiều lợi ích cho người nộp thuế. Trước hết, người nộp thuế có thể cung cấp hồ sơ, tài liệu, nội dung giải trình và trao đổi thông tin với cơ quan thuế hoàn toàn trên môi trường điện tử. Điều này giúp giảm đáng kể thời gian đi lại, tiết kiệm chi phí chuẩn bị hồ sơ và hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh đó, thông qua cổng giao tiếp điện tử, người nộp thuế có thể theo dõi toàn bộ quá trình xử lý hồ sơ, chủ động tiếp cận các thông tin liên quan đến cuộc kiểm tra. Nhờ vậy, khả năng phối hợp giữa người nộp thuế và cơ quan thuế được nâng lên trong suốt quá trình kiểm tra, góp phần tăng tính minh bạch của hoạt động quản lý.

Một lợi ích đáng chú ý khác là việc giảm tiếp xúc trực tiếp giữa công chức thuế và người nộp thuế. Điều này góp phần hạn chế nguy cơ phát sinh phiền hà, sách nhiễu hoặc các biểu hiện tiêu cực, qua đó nâng cao tính khách quan, công khai trong hoạt động kiểm tra thuế.

Để việc kiểm tra bằng phương thức điện tử diễn ra thuận lợi, người nộp thuế cần chủ động duy trì hiệu lực của chứng thư số và chữ ký số của tổ chức cũng như người đại diện theo pháp luật. Đồng thời, cần tổ chức lưu trữ chứng từ, hóa đơn, sổ sách kế toán cùng các tài liệu liên quan dưới dạng điện tử một cách có hệ thống, bảo đảm khả năng tra cứu, trích xuất và cung cấp khi cơ quan thuế yêu cầu.

Toàn bộ quy trình kiểm tra được thực hiện trên môi trường số

Theo Thông tư số 89/2026/TT-BTC, việc kiểm tra thuế được thực hiện thông qua cổng giao tiếp điện tử trên cơ sở hệ thống thông tin quản lý thuế và dữ liệu điện tử do người nộp thuế cung cấp.

Toàn bộ quá trình từ trao đổi thông tin, giải trình, thu thập hồ sơ, tài liệu đến lập biên bản, ban hành thông báo, kết luận và quyết định xử lý đều được thực hiện bằng phương thức điện tử. Các hồ sơ và tài liệu sử dụng trong quá trình kiểm tra đều được ký số theo đúng quy định của pháp luật.

Hơn nữa, toàn bộ văn bản và dữ liệu điện tử phát sinh trong quá trình kiểm tra được lưu trữ trong hồ sơ điện tử của cuộc kiểm tra. Sau khi kết thúc, cổng giao tiếp điện tử sẽ được đóng theo quy định, bảo đảm mọi bước xử lý đều được ghi nhận đầy đủ, minh bạch và có thể tra cứu, đối chiếu hoặc kiểm chứng khi cần thiết.

Đối với những trường hợp dữ liệu điện tử chưa đủ căn cứ để đưa ra kết luận hoặc cần xác minh thực tế, cơ quan thuế sẽ thực hiện kiểm tra trực tiếp tại trụ sở người nộp thuế theo đúng quy định. Vì vậy, việc kiểm tra trực tiếp chỉ được tiến hành khi thực sự cần thiết, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý chặt chẽ, vừa tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người nộp thuế.

Việc số hóa toàn bộ quy trình kiểm tra không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tăng cường khả năng giám sát hoạt động của các đoàn kiểm tra, bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm và kỷ luật trong thực thi công vụ.

Khi dữ liệu điện tử được chuẩn hóa và lưu trữ tập trung, ngành Thuế có thêm điều kiện để đẩy mạnh quản lý rủi ro dựa trên phân tích dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các công nghệ số trong lựa chọn đối tượng kiểm tra, cảnh báo sớm các dấu hiệu vi phạm. Nhờ đó, nguồn lực kiểm tra được tập trung vào các trường hợp có rủi ro cao, vi phạm pháp luật. Việc đưa kiểm tra thuế bằng phương thức điện tử vào thực tiễn cũng thể hiện quyết tâm của ngành Thuế trong việc lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao chất lượng quản lý thuế.