Theo số liệu mới nhất của NHNN, tỷ lệ tiền mặt lưu thông trên tổng phương tiện thanh toán đến cuối tháng 1/2026 đã tăng lên 11,52%, mức cao nhất trong vòng 3 năm.

So với mức 9,48% vào cuối tháng 9/2025, tỷ lệ này đã tăng hơn 2 điểm %, tương đương lượng tiền mặt lưu thông tăng thêm khoảng 360.000 tỷ đồng chỉ trong 3 tháng cuối năm 2025 và tháng đầu năm 2026.

Nguyên nhân chủ yếu là do nhiều hoạt động mua bán nhỏ lẻ, dịch vụ, vàng bạc và bất động sản vẫn ưu tiên thanh toán bằng tiền mặt vì thói quen, sự tiện lợi và cách kê khai hiện nay.

Đặc biệt, các giao dịch vàng và đô la trên thị trường chợ đen chủ yếu sử dụng tiền mặt, khiến dòng tiền bị nằm ngoài hệ thống ngân hàng trong khoảng thời gian từ lúc người dân rút tiền đến khi các tiệm vàng nộp lại vào ngân hàng.

Khi các hoạt động này diễn ra thường xuyên với quy mô lớn, cùng áp lực kê khai thuế đối với hộ kinh doanh cá thể, lượng tiền mặt ngoài hệ thống ngân hàng càng gia tăng.