Hội thảo là hoạt động tham vấn quan trọng phục vụ xây dựng Đề án đặc thù phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vùng Đồng bằng sông Cửu Long, với sự tham gia của đại diện các cơ quan Trung ương, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, chuyên gia và nhà khoa học.
Xác định động lực tăng trưởng mới
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi bốn nhóm vấn đề trọng tâm, trong đó ưu tiên xác định những bài toán lớn của vùng mà khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần tập trung giải quyết trong giai đoạn tới.
Các nội dung được đặt ra gồm phát triển hạ tầng, dữ liệu, nguồn nhân lực và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; đồng thời đề xuất mô hình tổ chức, cơ chế huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực, tăng cường liên kết, chuyên môn hóa và chia sẻ nguồn lực trong toàn vùng.
Mục tiêu của đề án đến năm 2030 được định hướng theo hướng có trọng tâm, khả thi, tạo tác động rõ nét đến chuyển đổi mô hình tăng trưởng và phát triển bền vững của Đồng bằng sông Cửu Long.
Ông Nguyễn Văn Khởi, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ cho biết, Đồng bằng sông Cửu Long là vùng trọng điểm nông nghiệp của cả nước, đóng góp hơn 50% sản lượng lúa, khoảng 65% sản lượng thủy sản nuôi trồng, hơn 70% sản lượng trái cây và hơn 90% kim ngạch xuất khẩu gạo cả nước; là nơi sinh sống của khoảng 18% dân số.
Năm 2025, GRDP toàn vùng tăng khoảng 7,24%, chiếm 12,2% GDP quốc gia. Tuy nhiên, mức tăng trưởng này vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển bứt phá, nhất là trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng hai con số, từ 10%/năm trở lên, đòi hỏi những động lực mới từ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo ông Nguyễn Văn Khởi, Cần Thơ, với vai trò trung tâm hạt nhân của vùng, đề xuất ba định hướng trọng tâm; trước hết là phát triển nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Hiện tỷ lệ sản xuất nông nghiệp theo mô hình nhỏ lẻ vẫn chiếm 68% tổng số hộ sản xuất, hạn chế khả năng áp dụng công nghệ và tiêu chuẩn hóa. Vì vậy, thành phố đề xuất xây dựng các trung tâm nghiên cứu, chuyển giao công nghệ nông nghiệp hiện đại; mở rộng mô hình nông nghiệp thông minh, công nghệ sinh học, chuyển đổi số chuỗi giá trị và nghiên cứu các giải pháp thích ứng với nước biển dâng.
Định hướng thứ hai là đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng đô thị thông minh và tăng cường kết nối liên vùng. Cần Thơ hướng tới trở thành trung tâm chuyển đổi số của khu vực, trong đó chú trọng phát triển trung tâm dữ liệu, hạ tầng băng rộng, 5G, từng bước nghiên cứu các công nghệ mới; đào tạo nguồn nhân lực số, xây dựng văn hóa chia sẻ dữ liệu và ứng dụng công nghệ số trong quản lý tài nguyên nước, môi trường, giao thông, y tế, giáo dục.
Tập trung giải quyết các điểm nghẽn
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thanh Phương, Bí thư Đảng ủy Đại học Cần Thơ, vùng đang đối mặt với nhiều điểm nghẽn, gồm giá trị gia tăng thấp do chế biến sâu, logistics và liên kết chuỗi còn yếu; dữ liệu phân tán, khiến công tác dự báo và điều phối liên tỉnh chưa hiệu quả; thiếu nhân lực công nghệ; chất lượng dịch vụ xã hội chưa đồng đều và sức hút đầu tư còn hạn chế.
Từ đó, các hướng ưu tiên về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là phát triển công nghệ sinh học, công nghệ cao, công nghệ xanh phục vụ nông nghiệp, thủy sản và quản lý tài nguyên; ứng dụng AI, dữ liệu lớn trong chọn tạo giống, quản lý dịch bệnh, sản xuất và thích ứng biến đổi khí hậu; cùng với đó là phát triển công nghệ chế biến sâu, bảo quản và thương mại hóa nông, thủy sản; nâng cao giá trị phụ phẩm nông nghiệp; xây dựng nền tảng dữ liệu dùng chung và ứng dụng AI trong quản trị vùng.
Các giải pháp về nông nghiệp thông minh như xây dựng bản sao số chuỗi sản phẩm, sử dụng AI và thiết bị bay không người lái để phát hiện sâu bệnh, dự báo thị trường, tối ưu chuỗi cung ứng; cơ giới hóa, tự động hóa và robot trong sản xuất, logistics, quan trắc tài nguyên, môi trường cũng được đề cập.
Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính cho rằng: Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần được đưa trực tiếp vào giải quyết những bài toán lớn có tính liên ngành, liên tỉnh, đồng thời khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế đặc thù để hình thành động lực tăng trưởng mới cho vùng.
Đồng bằng sông Cửu Long có nhiều lợi thế về nông nghiệp, thủy sản, kinh tế biển, năng lượng và tài nguyên sinh học. Dư địa phát triển trong giai đoạn tới không chỉ nằm ở mở rộng quy mô sản xuất mà còn ở chế biến sâu, logistics, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải và khai thác hiệu quả phụ phẩm.
Trong khi đó, vùng cũng phải giải quyết các vấn đề liên ngành như an ninh nguồn nước, xâm nhập mặn, sụt lún, sạt lở và biến đổi khí hậu. Đây là những lĩnh vực đòi hỏi công nghệ quan trắc, dự báo, viễn thám, mô hình số, trí tuệ nhân tạo và công nghệ nước.
Kết quả trao đổi tại hội thảo sẽ là cơ sở để Tổ công tác tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện đề án, xác định các vấn đề ưu tiên, cơ chế tổ chức thực hiện và giải pháp huy động nguồn lực trước khi báo cáo Bộ Khoa học và Công nghệ, trình cấp có thẩm quyền xem xét.
Hội thảo được kỳ vọng góp phần hình thành cách tiếp cận phát triển mới cho Đồng bằng sông Cửu Long; trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực trực tiếp để khai thác hiệu quả tiềm năng, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh, bền vững của toàn vùng.
