Hàng không và đường sắt dẫn dòng vốn, công nghệ Pháp vào Việt Nam

Một trong những thỏa thuận đáng chú ý trong chuyến thăm Pháp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là thỏa thuận giữa Vingroup và Alstom trong lĩnh vực đường sắt. Trong cuộc hội đàm tại Điện Élysée, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết ông hoan nghênh việc hai doanh nghiệp ký kết thỏa thuận, trong bối cảnh Pháp sẵn sàng tham gia chương trình phát triển giao thông đô thị và hiện đại hóa mạng lưới đường sắt của Việt Nam, trong đó có dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

"Về cơ sở hạ tầng giao thông, Pháp và Việt Nam đã có hợp tác trong dự án đường sắt đô thị Hà Nội. Pháp cũng sẵn sàng tham gia các chương trình phát triển giao thông đô thị quy mô lớn của Việt Nam, đồng thời hỗ trợ hiện đại hóa mạng lưới đường sắt, đặc biệt là dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam. Trong lĩnh vực này, tôi hoan nghênh việc Alstom và Vingroup ký kết thỏa thuận hợp tác. Pháp cũng cam kết, với sự hỗ trợ đáng kể của Cơ quan Phát triển Pháp (AFD), tham gia vào việc thành lập một viện nghiên cứu đường sắt tại Việt Nam, cùng nhiều sáng kiến khác", Tổng thống Macron cho biết.

Trong lĩnh vực hàng không, Vietnam Airlines và Airbus đã trao biên bản ghi nhớ về việc Airbus chào bán 5 máy bay thân rộng A350-900 cho hãng, dự kiến giao trong giai đoạn 2033-2034. Đây là bước đi nằm trong kế hoạch phát triển đội bay dài hạn của Vietnam Airlines, khi hãng xác định đầu tư thêm máy bay thân rộng sau năm 2030 để mở rộng năng lực khai thác các đường bay tầm trung và dài.

Quy mô này được đặt trong kế hoạch đội bay của Vietnam Airlines. Báo cáo thường niên 2025 của hãng cho biết tại cuối năm 2025, Vietnam Airlines có 14 chiếc A350-900, cùng 17 máy bay Boeing 787-9 và 787-10. Hãng đặt mục tiêu tăng đội bay trung bình lên 151 chiếc vào năm 2030, trong đó đội thân rộng đạt 107 chiếc nếu tính cả đội bay của Vietnam Airlines và đơn vị thành viên. Hãng cũng định hướng sử dụng đội thân rộng cho các thị trường châu Âu, Mỹ, Australia và Đông Bắc Á.

Đối với Vietravel Airlines, thỏa thuận với Airbus có quy mô lớn hơn về số lượng tàu bay. Hãng thuộc hệ sinh thái T&T Group dự kiến mua 50 máy bay thân hẹp, gồm 20 chiếc A220 và 30 chiếc thuộc dòng A321, dự kiến bao gồm A321neo và A321XLR. Các đợt bàn giao dự kiến bắt đầu từ năm 2029. Kế hoạch này phù hợp với định hướng mà Vietravel Airlines đã theo đuổi trong những năm gần đây, từ việc mở rộng đội bay đến chuyển dần từ mô hình thuê máy bay sang sở hữu.

Vietravel Airlines từng đặt mục tiêu đạt quy mô 30-50 máy bay vào năm 2030. Trong năm 2025, hãng bắt đầu nhận những máy bay đầu tiên thuộc sở hữu, trong đó có chiếc Airbus A321 đầu tiên vào tháng 6. Sang năm 2026, hãng tiếp tục bổ sung A321 và dự kiến tăng thêm 7 máy bay trong nửa cuối năm, qua đó nâng năng lực khai thác và mở rộng mạng bay.

Bên cạnh hàng không và đường sắt, hợp tác doanh nghiệp Việt - Pháp còn mở rộng sang các lĩnh vực công nghệ chiến lược. Tổng thống Macron cho biết Airbus và Thales đã ký những thỏa thuận quan trọng với các đối tác Việt Nam. Trong đó, Thales và GTel ký thỏa thuận chiến lược về các công nghệ đột phá, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo và điện toán lượng tử. Pháp cũng xác nhận Việt Nam mua một vệ tinh quan sát Trái đất của nước này, qua đó tăng cường năng lực không gian và dữ liệu phục vụ chủ quyền của Việt Nam.

Khoáng sản chiến lược cũng nằm trong danh mục hợp tác mới. Hai nước ký thỏa thuận về đất hiếm và các khoáng sản trọng yếu, lĩnh vực mà Pháp cho biết có chuyên môn và muốn mở rộng hợp tác với Việt Nam. Cùng với đó, hai bên thúc đẩy hợp tác năng lượng, trong đó Pháp mong muốn trở thành đối tác của Việt Nam trong quá trình giảm phát thải và chương trình điện hạt nhân, bao gồm các nội dung về công nghiệp, an toàn và đào tạo.

DN Việt mở rộng hợp tác với Nga trong dầu khí, năng lượng và công nghệ

Đáng chú ý nhất là thỏa thuận khung giữa Petrovietnam và tập đoàn Zarubezhneft về nghiên cứu phương án đầu tư xây dựng hệ thống dự trữ dầu thô chiến lược tại Việt Nam. Tổng thống Nga Vladimir Putin từng đề cập ý tưởng hai bên cùng phát triển kho dự trữ nhiên liệu chiến lược tại Việt Nam. Tuy nhiên, đến thời điểm ký kết, hai bên chưa công bố quy mô kho dự trữ, tiến độ triển khai hay các điều khoản tài chính của dự án.

Thỏa thuận này xuất hiện trong bối cảnh hợp tác năng lượng Việt - Nga đang được mở rộng vượt ra ngoài khai thác dầu khí truyền thống. Theo TS Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, hợp tác giữa hai nước đang có thêm các hướng mới như cung cấp dầu thô và sản phẩm dầu khí dài hạn, xây dựng kho dự trữ dầu, LNG, điện khí, điện gió ngoài khơi và hợp tác tại nước thứ ba. Zarubezhneft cũng từng đề xuất nghiên cứu dự án điện gió ngoài khơi công suất khoảng 1 GW tại Việt Nam.

Cùng với thỏa thuận về kho dầu, Tổng công ty Thăm dò Khai thác Dầu khí (PVEP) ký thỏa thuận hợp tác đầu tư với Zarubezhneft Asia. Petrovietnam và tổ hợp nhà thầu Zarubezhneft Asia, Vietsovpetro và PVEP cũng nhận giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho một dự án dầu khí tại Việt Nam.

Một hướng hợp tác khác đáng chú ý là công nghệ sản xuất bồi đắp giữa Petrovietnam và Rosatom. Hai bên ký thỏa thuận phát triển dự án thành lập Trung tâm công nghệ bồi đắp và chuyển giao công nghệ sản xuất mực in 3D tại Việt Nam. Theo thông tin từ phía Rosatom, trung tâm dự kiến được trang bị máy in 3D kim loại cùng hệ thống xử lý nhiệt, gia công cơ khí và thiết bị phân tích, hướng tới phục vụ sản xuất, bảo dưỡng, sửa chữa và phục hồi thiết bị trong ngành dầu khí - năng lượng. 

Bên cạnh dầu khí và công nghệ, một văn kiện khác được ký giữa Công ty TNHH Khoáng sản Biển Đông và Công ty TNHH Morion của Nga tập trung vào nghiên cứu địa chất, điều tra, đánh giá và thăm dò tài nguyên khoáng sản tại các vùng biển Việt Nam. Việc đưa khoáng sản vào nhóm hợp tác cho thấy phạm vi quan hệ kinh tế hai nước đang mở rộng sang những lĩnh vực có ý nghĩa đối với nguồn cung nguyên liệu và công nghệ trong dài hạn.

Trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam ký lộ trình hợp tác về các công nghệ chiến lược với Tập đoàn AFK Sistema. Hai bên cũng có các thỏa thuận về nghiên cứu khoa học và giáo dục với các trường đại học Nga. Theo danh sách văn kiện được trao tại Điện Kremlin, hợp tác Việt - Nga lần này bao phủ từ năng lượng, công nghệ bồi đắp, khoáng sản đến công nghệ chiến lược và khoa học - giáo dục.