Tiền gửi dân cư thiết lập kỷ lục mới

Bức tranh huy động vốn của hệ thống ngân hàng trong những tháng đầu năm cho thấy một xu hướng rõ nét: Tiền gửi từ khu vực dân cư tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi tiền gửi của các tổ chức kinh tế (doanh nghiệp) lại giảm.

Theo số liệu mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), đến cuối tháng 3, tiền gửi của dân cư tại các tổ chức tín dụng vượt 10,5 triệu tỷ đồng, tăng 2,19% so với cuối năm 2025, thiết lập mức cao nhất từ trước đến nay.

Chỉ trong 3 tháng đầu năm, người dân đã gửi thêm khoảng 200.000 tỷ đồng vào hệ thống ngân hàng. So với cùng kỳ năm trước, quy mô tiền gửi dân cư tăng thêm hơn 3 triệu tỷ đồng.

Nếu cuối năm 2021, tổng tiền gửi dân cư mới ở mức khoảng 5,2 triệu tỷ đồng thì sau hơn 4 năm, con số này đã tăng gấp đôi.

Trái lại, tiền gửi của các tổ chức kinh tế vào hệ thống ngân hàng tiếp tục giảm.

Tới cuối tháng 3, tiền gửi của các tổ chức kinh tế còn hơn 6 triệu tỷ đồng, hạ 2,69% so với cuối năm 2025 và giảm hơn 1,6 triệu tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước.

Khoảng cách giữa hai khu vực ngày càng được nới rộng. Hiện quy mô tiền gửi dân cư cao hơn tiền gửi của tổ chức kinh tế khoảng 4,5 triệu tỷ đồng - mức chênh lệch lớn nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Các chuyên gia cho rằng diễn biến trên phản ánh sự khác biệt trong hành vi sử dụng vốn giữa người dân và doanh nghiệp. Trong khi doanh nghiệp ưu tiên nguồn lực cho hoạt động sản xuất kinh doanh, mở rộng đầu tư và bổ sung vốn lưu động thì người dân vẫn đặt mục tiêu bảo toàn tài sản lên hàng đầu.

Đà tăng liên tục của tiền gửi dân cư cho thấy ngân hàng vẫn là kênh đầu tư được nhiều người lựa chọn trong bối cảnh thị trường bất động sản, chứng khoán, vàng và một số kênh đầu tư khác vẫn tiềm ẩn nhiều biến động. Trong bối cảnh đó, gửi tiết kiệm vẫn được xem là lựa chọn ít rủi ro nhất đối với phần lớn hộ gia đình.

Mặt bằng lãi suất huy động hiện nay dù đã hạ so với giai đoạn trước nhưng vẫn duy trì sức hấp dẫn nhất định đối với nhóm khách hàng ưu tiên yếu tố an toàn.

Cuối năm 2025 và đầu năm 2026, thị trường chứng kiến làn sóng tăng lãi suất mạnh mẽ với mức điều chỉnh từ 1-3%/năm. Thời điểm đó, lãi suất 7% cho kỳ hạn 1 năm trở nên phổ biến và thậm chí mức 8-9% cũng không còn hiếm gặp.

Tuy nhiên, từ đầu tháng 4, sau chỉ đạo của Thống đốc NHNN về việc hạ lãi suất để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp, mặt bằng lãi suất dần hạ nhiệt. Số lượng ngân hàng áp dụng chương trình cộng lãi suất giảm đáng kể. Tuy vậy, một số nhà băng vẫn duy trì mức lãi suất 7-8%/năm cho các khoản tiền gửi kỳ hạn từ 6-12 tháng với điều kiện số tiền từ vài chục đến vài trăm triệu đồng.

Gửi tiết kiệm vẫn là kênh đầu tư tốt

Giới chuyên gia cho rằng, gửi tiết kiệm vẫn là kênh đầu tư rất tốt trong năm nay, do lãi suất đang ở mức cao. Do đó, nhà đầu tư nên phân bổ tỷ trọng đáng kể vào kênh đầu tư này.

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc khối Ngân hàng Đầu tư, Chứng khoán An Bình (ABS) đánh giá lãi suất huy động sẽ hạ nhiệt dưới sự chỉ đạo của Chính phủ và NHNN nhưng sẽ không sâu để đảm bảo thanh khoản hệ thống. Với lãi suất hiện nay, gửi tiết kiệm vẫn khá hấp dẫn với nhà đầu tư.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường ĐH Nguyễn Trãi, cho rằng ngân hàng vẫn là kênh tích lũy tài sản an toàn và thanh khoản cao nhất đối với phần lớn người dân. Trong bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước còn nhiều yếu tố khó dự báo, tâm lý ưu tiên bảo toàn vốn thường được đặt lên hàng đầu. Trong khi các kênh đầu tư thay thế hiện chưa tạo được sức hấp dẫn đủ lớn để dòng tiền dịch chuyển mạnh.

Tiền gửi dân cư vẫn tăng mạnh ngay cả khi lãi suất huy động không còn ở mức cao như những năm trước phản ánh một đặc điểm đáng chú ý của nhà đầu tư Việt Nam hiện nay: ưu tiên sự an toàn hơn là theo đuổi lợi nhuận bằng mọi giá. Đây có thể được xem là trạng thái "phòng thủ tích cực".

Theo giới chuyên gia, tiền gửi của người dân liên tục tăng là tín hiệu tích cực đối với hệ thống ngân hàng bởi nguồn vốn huy động từ dân cư thường có tính ổn định cao hơn so với tiền gửi doanh nghiệp. Điều này giúp các nhà băng chủ động hơn trong cân đối nguồn vốn trung và dài hạn, qua đó tạo điều kiện giảm chi phí vốn và hỗ trợ lãi suất cho vay.

Trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, nhu cầu vốn của doanh nghiệp và người dân tiếp tục gia tăng thì việc duy trì tốc độ tăng trưởng huy động vốn ổn định, đặc biệt từ khu vực dân cư, sẽ là điều kiện quan trọng để các nhà băng mở rộng tín dụng một cách an toàn và bền vững.

Trên thực tế, dòng vốn dồi dào từ dân cư đã tạo điều kiện quan trọng để các tổ chức tín dụng mở rộng cho vay, hỗ trợ nền kinh tế.

Tính đến cuối tháng 5, dư nợ toàn nền kinh tế đạt khoảng 19,7 triệu tỷ đồng, tăng 5,71% so với cuối năm 2025. Điều này đồng nghĩa hệ thống ngân hàng đã bổ sung thêm khoảng 1,1 triệu tỷ đồng vốn tín dụng cho nền kinh tế chỉ trong chưa đầy 5 tháng đầu năm. Con số trên cũng cho thấy khả năng hấp thụ vốn của thị trường đang hồi phục.

Dự báo về những tháng cuối năm, các chuyên gia tin rằng tiền gửi dân cư nhiều khả năng vẫn duy trì xu hướng tăng trưởng tích cực trong bối cảnh mặt bằng kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát. Bên cạnh yếu tố an toàn, sự phát triển mạnh của ngân hàng số, các ứng dụng tài chính trực tuyến và các sản phẩm tiết kiệm linh hoạt đang giúp việc gửi tiền trở nên thuận tiện hơn.