World Cup: Khi bóng đá trở thành ngành công nghiệp hàng chục tỷ USD

Mỗi kỳ World Cup không chỉ tạo ra những trận cầu đỉnh cao mà còn kéo theo một hệ sinh thái kinh doanh khổng lồ xoay quanh quảng cáo, bản quyền truyền hình, tiêu dùng, du lịch, lưu trú, đồ ăn, thức uống và giải trí.

Nếu như World Cup 2022 tại Qatar đánh dấu kỳ giải đấu có mức đầu tư hạ tầng thuộc hàng lớn nhất lịch sử, thì World Cup 2026 tại Mỹ, Canada và Mexico lại được nhìn nhận như một “cỗ máy thương mại” được tối ưu hóa.

Khác với Qatar phải chi hàng trăm tỷ USD để xây dựng mới hạ tầng, Mỹ – trung tâm kinh tế lớn nhất trong ba quốc gia đồng chủ nhà – gần như tận dụng hệ thống sân vận động sẵn có, đồng thời sở hữu thị trường quảng cáo, truyền thông và tiêu dùng lớn nhất thế giới.

Đặc biệt, việc FIFA mở rộng số đội tham dự từ 32 lên 48 giúp tổng số trận đấu tăng từ 64 lên 104 trận. Điều này đồng nghĩa với nhiều ngày phát sóng hơn, nhiều suất quảng cáo hơn, nhiều vé được bán hơn và quan trọng nhất là nhiều thời gian hơn để khai thác sự chú ý của hàng tỷ người xem trên toàn cầu.

Theo nghiên cứu do FIFA phối hợp với Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) công bố, World Cup 2026 có thể tạo ra khoảng 80,1 tỷ USD tổng sản lượng kinh tế toàn cầu, đóng góp khoảng 40,9 tỷ USD GDP và hơn 824.000 việc làm. Riêng tại Mỹ, giải đấu được dự báo tạo ra khoảng 30,5 tỷ USD tổng sản lượng kinh tế và 17,2 tỷ USD GDP.

Không giống nhiều tổ chức thể thao khác, tài sản giá trị nhất của FIFA không nằm ở sân vận động hay cơ sở vật chất mà ở quyền khai thác World Cup – một trong những sản phẩm truyền thông có sức hút lớn nhất hành tinh.

Theo ngân sách chu kỳ 2023–2026, FIFA dự kiến ghi nhận khoảng 13 tỷ USD doanh thu, mức cao nhất lịch sử, trong đó phần lớn đến từ World Cup 2026.

Ba dòng tiền chính của FIFA gồm bản quyền truyền hình, tài trợ thương mại và bán vé cùng các gói dịch vụ cao cấp (hospitality). Theo nhiều phân tích quốc tế, World Cup 2026 có thể mang về khoảng 4 tỷ USD doanh thu bản quyền truyền hình, gần 3 tỷ USD từ tài trợ và hơn 3 tỷ USD từ vé cùng dịch vụ liên quan.

Nói cách khác, World Cup ngày nay không còn đơn thuần là một giải bóng đá. Đây là một tài sản truyền thông toàn cầu, còn FIFA là đơn vị nắm quyền khai thác độc quyền sự chú ý của hàng tỷ người hâm mộ.

Doanh nghiệp Việt có thể kiếm gì từ World Cup?

Dù không có đội tuyển tham dự, Việt Nam vẫn có thể hưởng lợi gián tiếp từ hiệu ứng kinh tế mà World Cup tạo ra thông qua sự gia tăng mạnh mẽ của nhu cầu quảng cáo, tiêu dùng và dịch vụ trong suốt mùa giải.

Nhóm được hưởng lợi đầu tiên là các đơn vị phát sóng và nền tảng nội dung số.

World Cup luôn thuộc nhóm sự kiện có lượng người xem lớn nhất hành tinh, giúp gia tăng đáng kể doanh thu quảng cáo và tài trợ truyền thông. Với 104 trận đấu kéo dài hơn một tháng, giải đấu tạo ra lượng lớn “inventory quảng cáo” – tài sản đặc biệt giá trị trong bối cảnh người dùng ngày càng phân mảnh trên môi trường số.

Theo ông Từ Lương, Giám đốc VTV Nam Bộ, World Cup 2026 không đơn thuần là việc phát sóng 104 trận đấu mà còn là một hệ sinh thái nội dung kéo dài suốt mùa giải. Điều này mở ra không gian để doanh nghiệp đồng hành quảng bá thương hiệu trên nhiều nền tảng truyền thông khác nhau.

Nhóm hưởng lợi tiếp theo là ngành bia, đồ uống và hàng tiêu dùng nhanh.

Tại ĐHĐCĐ thường niên 2026 của Tổng Công ty Bia – Rượu – Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco), trả lời cổ đông về tác động của World Cup đối với tiêu thụ bia, Tổng Giám đốc Tan Teck Chuan Lester đưa ra nhận xét ngắn gọn nhưng đáng chú ý: “Người xem bóng đá rất thích uống bia”.

Theo ông Lester, Sabeco sẽ tiếp tục tận dụng các giải đấu lớn như World Cup, Euro hay Asian Cup để triển khai các chương trình tiếp thị, kích cầu tiêu dùng và tài trợ ở nhiều cấp độ.

Không chỉ bia, nhiều ngành hàng như nước giải khát, snack, thực phẩm tiện lợi hay dịch vụ giao đồ ăn cũng thường ghi nhận nhu cầu tăng lên trong các mùa giải bóng đá lớn khi người xem có xu hướng tụ tập theo nhóm hoặc thức khuya xem bóng đá.

Ở góc nhìn rộng hơn, World Cup còn có thể tạo cú hích cho kinh tế đêm – lĩnh vực đang được nhiều địa phương tại Việt Nam thúc đẩy phát triển.

Theo bà Trần Thị Thanh Mai, nguyên Tổng Giám đốc Kantar Media Việt Nam, World Cup có sức lan tỏa rất lớn nhưng hiệu quả khai thác phụ thuộc vào cách doanh nghiệp lựa chọn hình thức tham gia phù hợp với ngân sách và mục tiêu kinh doanh.

“Khi có nhiều lựa chọn linh hoạt, cơ hội không chỉ dành cho các tập đoàn lớn mà còn mở ra cho doanh nghiệp vừa và nhỏ”, bà Mai nhận định.

Theo bà, những hành vi tưởng chừng đơn giản như đặt đồ ăn đêm, mua bia, chia sẻ trên mạng xã hội hay tụ tập xem bóng đá tại quán cà phê đều tạo ra tác động đáng kể cho bán lẻ, dịch vụ đêm và du lịch nội địa.

“Khung giờ từ 2h đến 5h sáng hoàn toàn có thể trở thành ‘giờ vàng của kinh tế đêm’ nếu có sự kết nối giữa truyền hình, chính quyền địa phương và các thương hiệu”, bà Mai nhấn mạnh.

Ngoài ra, các doanh nghiệp điện tử, viễn thông, internet hay nền tảng streaming cũng có thể hưởng lợi gián tiếp khi nhu cầu nâng cấp thiết bị xem bóng đá, sử dụng dữ liệu trực tuyến và giải trí tại nhà gia tăng trong mùa giải.

World Cup ngày nay phản ánh cách “nền kinh tế chú ý” (attention economy) vận hành, nơi giá trị không chỉ nằm ở trận đấu mà ở thời gian người xem dành cho màn hình.

Một trận cầu kéo dài 90 phút có thể tạo ra hàng triệu lượt xem, hàng loạt tương tác trên mạng xã hội, doanh thu quảng cáo tăng mạnh, lượng đồ ăn – thức uống tiêu thụ lớn hơn và cả những hoạt động kinh tế diễn ra xuyên đêm.

Từ giải đấu chỉ có 13 đội tuyển năm 1930, World Cup đã phát triển thành cỗ máy tạo ra hơn 80 tỷ USD giá trị kinh tế toàn cầu. Và với doanh nghiệp Việt, cơ hội không nằm ở việc có đội tuyển góp mặt hay không, mà ở khả năng biến sức nóng của hàng tỷ lượt theo dõi thành tiêu dùng, doanh thu và giá trị thương hiệu.