Ngày 13/4, tại hội nghị toàn quốc nghiên cứu, quán triệt và triển khai Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 khóa 14, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị đã trình bày chuyên đề về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia, vay và trả nợ công, đầu tư công gắn với mục tiêu tăng trưởng hai chữ số giai đoạn tới. Theo đó, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh nhưng phải bền vững, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm an toàn hệ thống tài chính.

Ông Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh, tăng trưởng cao chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi kèm hiệu quả sử dụng nguồn lực và duy trì các cân đối lớn của nền kinh tế. Giai đoạn 2026 – 2030 được xác định là thời kỳ tăng tốc phát triển, với mục tiêu tăng trưởng khoảng 10% mỗi năm, hướng tới đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và nằm trong nhóm 30 nền kinh tế lớn nhất thế giới vào năm 2030.

Năng lượng trở thành trụ cột

Theo định hướng chiến lược, phát triển năng lượng được xác định là một trong những trụ cột quan trọng để xây dựng hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại trong 5 năm tới. Đây không chỉ là ngành kinh tế mà còn là nền tảng hạ tầng quyết định năng lực phát triển dài hạn, giữ vai trò “đi trước một bước” trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Riêng năm 2026, Việt Nam sẽ tập trung phát triển hạ tầng cho các ngành công nghệ chiến lược như năng lượng nguyên tử, không gian vũ trụ, kinh tế tầm thấp, công nghệ lượng tử và chiến lược dự trữ năng lượng quốc gia. Đây là những lĩnh vực được xác định có vai trò nền tảng trong hình thành mô hình tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng không gian phát triển dài hạn.

Cùng với đó, nhà điều hành sẽ xây dựng cơ chế đặc thù, mang tính đột phá để hình thành các trung tâm công nghiệp năng lượng quốc gia. Theo ông Nguyễn Thanh Nghị, các trung tâm này không chỉ dừng ở sản xuất điện hay nhiên liệu mà phải tích hợp toàn bộ chuỗi giá trị, bao gồm sản xuất, chế biến, vận hành, dịch vụ kỹ thuật và công nghiệp phụ trợ, qua đó hình thành hệ sinh thái công nghiệp hoàn chỉnh, có sức lan tỏa mạnh đối với phát triển kinh tế vùng và cả nước.

Theo Quy hoạch năng lượng quốc gia điều chỉnh cuối tháng 2, Việt Nam định hướng phát triển ngành năng lượng theo hướng xanh, sạch, bền vững và từng bước trở thành quốc gia xuất khẩu năng lượng tái tạo trong khu vực. Các trung tâm năng lượng sẽ được bố trí tại những vùng có lợi thế như đồng bằng sông Hồng, duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ, gắn với các cực tăng trưởng kinh tế lớn.

Hiện Bộ Công Thương đang đề xuất dự án trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại khu kinh tế Dung Quất với tổng vốn đầu tư khoảng 16,1–20,5 tỷ USD, triển khai theo hai giai đoạn đến năm 2030 và mở rộng đến năm 2045. Giai đoạn đầu dự kiến đầu tư 14,1–17,5 tỷ USD, giai đoạn sau bổ sung khoảng 2–3 tỷ USD.

Khi hoàn thành, trung tâm này có thể đáp ứng tối thiểu 30% nhu cầu xăng dầu trong nước, bảo đảm dự trữ tương đương 30 ngày tiêu thụ, tạo khoảng 30.000 việc làm và đóng góp khoảng 30% GRDP của tỉnh Quảng Ngãi. Đồng thời, dự án được kỳ vọng thúc đẩy mạnh mẽ các ngành công nghiệp phụ trợ như logistics, cơ khí, chế biến và dịch vụ kỹ thuật, tạo hiệu ứng lan tỏa cho phát triển vùng và nền kinh tế.

Việc hình thành các trung tâm năng lượng quốc gia được kỳ vọng tăng cường an ninh năng lượng, nâng cao khả năng tự chủ nguồn cung và giảm phụ thuộc nhập khẩu, đồng thời thu hút mạnh đầu tư trong và ngoài nước, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Ổn định vĩ mô

Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số, ông Nguyễn Thanh Nghị cho rằng cần bảo đảm tăng trưởng gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và đa dạng hóa chuỗi cung ứng, kênh dẫn vốn. Các chính sách tài khóa, tiền tệ và công cụ điều hành vĩ mô phải phối hợp linh hoạt, bảo đảm cung ứng đủ vốn cho nền kinh tế, đồng thời kiên quyết không để xảy ra khủng hoảng trong mọi tình huống.

Ông nhấn mạnh yêu cầu thực hành tiết kiệm, đặc biệt là tiết kiệm chi thường xuyên để tập trung nguồn lực cho đầu tư phát triển và an sinh xã hội. Các địa phương được yêu cầu tận dụng tối đa trụ sở hiện có, hạn chế xây dựng mới nhằm tránh lãng phí ngân sách, qua đó huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển.

Năm nay, mục tiêu đặt ra là tăng thu ngân sách khoảng 10%, tiết kiệm chi tiêu 10% và cắt giảm thêm hơn 5% chi thường xuyên. Đây là giải pháp quan trọng nhằm mở rộng dư địa tài khóa cho các dự án đầu tư công trọng điểm và các nhiệm vụ phát triển dài hạn.

Song song, Việt Nam sẽ tiếp tục cải cách toàn diện thị trường tài chính, thu hút đa dạng các quỹ đầu tư trong và ngoài nước, đồng thời xây dựng cơ chế vượt trội về thủ tục hành chính, thuế và đất đai để hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Chính sách chuyển mạnh từ hỗ trợ đầu vào sang đánh giá theo kết quả đầu ra.

Trong cải cách hành chính, mục tiêu là cắt giảm 50% thời gian xử lý và chi phí tuân thủ thủ tục, đồng thời giảm ít nhất 30% số ngành nghề kinh doanh có điều kiện và loại bỏ các điều kiện không cần thiết. Về đầu tư công trung hạn, số lượng dự án sẽ giảm tối thiểu 30% so với giai đoạn trước, tập trung vốn cho các công trình trọng điểm, tăng hiệu quả sử dụng vốn và chống thất thoát, lãng phí.

Theo ông Nguyễn Thanh Nghị, việc xây dựng cơ chế đặc thù cho trung tâm công nghiệp năng lượng quốc gia là định hướng quan trọng nhằm tạo đột phá về hạ tầng, thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững và chuyển đổi mô hình phát triển theo chiều sâu trong giai đoạn tới.