DN tìm đường thương mại hóa AI quốc nội

Trong khi trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành “động lực tăng trưởng mới” toàn cầu, các doanh nghiệp (DN) Việt Nam đang ngày càng mạnh dạn ứng dụng và phát triển những giải pháp AI bản địa nhằm giải quyết các vấn đề cụ thể của thị trường.

Trong khuôn khổ hợp tác Việt - Nhật thúc đẩy thương mại hóa AI mới đây, các startup tiêu biểu đã trình làng những sản phẩm mang tính ứng dụng cao, nhắm tới mục tiêu chung: đưa AI từ phòng nghiên cứu đến thực tiễn sản xuất - kinh doanh, tìm kiếm cơ hội thương mại hóa trên thị trường quốc tế.

Brain-Life là một trong những điển hình của xu hướng neurotech AI, với sản phẩm Brain-Life Focus+ - thiết bị đeo theo dõi tín hiệu não bộ kết hợp AI. Không chỉ là thiết bị chăm sóc sức khỏe tinh thần, Brain-Life hướng tới việc cung cấp dữ liệu sinh học theo thời gian thực, giúp phát hiện các vấn đề như stress, mất tập trung hay buồn ngủ, từ đó đưa ra các can thiệp phù hợp ngay tức thì. Thay vì thay thế bác sĩ hay chuyên gia tâm lý, Brain-Life hướng đến vai trò “người bạn đồng hành” giúp con người hiểu và quản lý sức khỏe não bộ tốt hơn trong đời sống hàng ngày.

Diaflow - Startup AI được Tier-1 VC đầu tư và được Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC) hậu thuẫn, lại tập trung vào bài toán tự động hóa quy trình doanh nghiệp. Nền tảng AI Automation của Diaflow cho phép xây dựng các agent thông minh và workflow tự động dựa trên mô tả bằng ngôn ngữ tự nhiên, giúp giảm đáng kể các tác vụ thủ công lặp đi lặp lại. Tính năng bảo mật dữ liệu khi triển khai trên nền tảng riêng là một điểm cộng lớn. Nhờ đó, Diaflow có thể phục vụ nhiều ngành khác nhau - từ tài chính, nhân sự đến chăm sóc khách hàng - và có tiềm năng mở rộng ra thị trường quốc tế, nơi mà vấn đề bảo mật dữ liệu luôn được đặt lên hàng đầu.

Trong khi đó, MedCAT nhắm tới “xương sống dữ liệu” của nền kinh tế số, tập trung vào việc giải quyết nút thắt dữ liệu phi cấu trúc - vốn chiếm tới phần lớn dữ liệu doanh nghiệp và y tế. Nền tảng MedCAT IDUS giúp tự động số hóa, chuẩn hóa và trích xuất thông tin từ các tài liệu như hồ sơ khám bệnh, đơn bảo hiểm hay giấy tờ hành chính, tạo ra dữ liệu có cấu trúc để sử dụng trong phân tích và ra quyết định. Ứng dụng này đặc biệt có ý nghĩa trong các mảng như y tế và bảo hiểm - nơi mà tốc độ xử lý thông tin và độ chính xác quyết định trải nghiệm khách hàng và hiệu quả kinh doanh.

Cơ hội và thách thức khi vươn ra quốc tế

Bức tranh lớn hơn của hệ sinh thái AI tại Việt Nam cho thấy, nhiều startup đang phát triển sản phẩm AI “made in Vietnam” có tính ứng dụng thực tế cao, đồng thời tìm cách kết nối với các thị trường nước ngoài. Xét về tổng thể, sự phát triển này diễn ra trong bối cảnh Việt Nam có tiềm năng lớn nhờ lực lượng kỹ sư trẻ và nhu cầu áp dụng AI trong doanh nghiệp ngày càng tăng.

Một báo cáo nghiên cứu từ Amazon Web Services cho thấy startups Việt đang nhanh chóng ứng dụng AI để tạo sản phẩm mới, mặc dù phần lớn các DN còn ở giai đoạn sử dụng AI cơ bản. Cụ thể, 55% startup đang sử dụng AI và 35% trong số đó xây dựng sản phẩm AI mới - cao hơn nhiều so với các doanh nghiệp lớn tại Việt Nam.

Theo bà Nguyễn Hương Quỳnh - CEO BambuUP, thông qua việc liên kết startup Việt Nam với doanh nghiệp, tổ chức tại Nhật Bản, Australia, Thái Lan và Hoa Kỳ, các giải pháp AI “made in Vietnam” có cơ hội được thử nghiệm, triển khai và tinh chỉnh trong những môi trường kinh doanh có yêu cầu cao, từ đó nâng cao khả năng bước ra thị trường quốc tế một cách bền vững.

Ở góc nhìn của đối tác quốc tế, ông Kobayashi Yosuke - Trưởng đại diện JICA (Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản) tại Việt Nam, nhận định trí tuệ nhân tạo đang bước qua giai đoạn thử nghiệm và dần trở thành công nghệ được triển khai ở quy mô thương mại trong nhiều lĩnh vực kinh tế. Theo ông, Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế quan trọng như nguồn nhân lực chất lượng, tinh thần đổi mới mạnh mẽ và nền kinh tế số đang tăng trưởng nhanh - những yếu tố then chốt để hình thành một hệ sinh thái startup AI có khả năng tạo ra sản phẩm, dịch vụ cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Tuy nhiên, để thương mại hóa thành công và mở rộng ra thị trường quốc tế, các công ty Việt vẫn phải đối mặt với không ít thách thức thực tế. Theo báo cáo về hệ sinh thái AI Đông Nam Á, trong khi số lượng startup AI Việt Nam đã tăng mạnh, việc chuyển từ thử nghiệm sang triển khai trên quy mô lớn vẫn chậm, do thiếu dữ liệu thử nghiệm thực tế, thiếu chuẩn hóa sản phẩm.

Một phần của lý do này đến từ thực tế thị trường nội địa chưa hoàn toàn sẵn sàng cho những giải pháp AI nâng cao. Nhiều doanh nghiệp trong nước vẫn chỉ áp dụng AI ở mức hỗ trợ đơn giản, chưa thấy rõ nhu cầu hàng loạt cho các giải pháp phức tạp, điều này làm giảm nhịp tiến tới việc triển khai thực tế và chứng minh giá trị kinh tế - yếu tố quan trọng để thu hút khách hàng quốc tế.

Bên cạnh đó, nhân lực AI và vốn đầu tư cũng là hai mắt xích then chốt. Sự thiếu hụt kỹ năng sâu về AI khiến nhiều DN gặp khó trong cả phát triển công nghệ lẫn thương mại hóa. Gần 55% DN Việt Nam cho rằng hạn chế về nhân lực là rào cản lớn trong việc mở rộng ứng dụng AI. Song song với đó, kênh tài chính cho startup AI cũng chưa thực sự mạnh so với các trung tâm công nghệ lớn trên thế giới, dù dòng vốn mạo hiểm đang dần quan tâm hơn tới lĩnh vực này tại Việt Nam.

Về mặt chính sách, giới chuyên gia và lãnh đạo ngành nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhắm vào bài toán đủ lớn ngay từ đầu, thay vì chỉ tập trung vào các ứng dụng hẹp. Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng khuyến nghị startup AI nên khai thác môi trường trong nước như một “nền tảng thử nghiệm” nhằm tạo ra sản phẩm khả thi và có thể xuất khẩu sang thị trường quốc tế sau khi đã tinh chỉnh đủ kỹ lưỡng. Đây cũng là chiến lược mà nhiều startup công nghệ toàn cầu sử dụng trước khi “go global”.

Ngoài ra, tiêu chuẩn hóa sản phẩm và tuân thủ quy định tại các thị trường mục tiêu - nhất là liên quan đến quản lý dữ liệu và bảo mật - là yếu tố sống còn trong thương mại hóa AI. Các thị trường như Nhật Bản, châu Âu hay Mỹ có những yêu cầu riêng về bảo mật, an toàn và dịch vụ khách hàng mà DN Việt phải chuẩn bị từ sớm nếu muốn mở rộng thành công.