Kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm từ gỗ của Việt Nam duy trì trên mốc 17 tỷ USD mỗi năm, đưa Việt Nam vào nhóm 5 quốc gia xuất khẩu gỗ lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động mạnh, bài toán lớn của ngành hiện nay không còn nằm ở quy mô sản lượng, mà ở năng lực tạo giá trị gia tăng, sáng tạo sản phẩm và mức độ tuân thủ các chuẩn mực quốc tế.

Từ một trung tâm gia công lớn, ngành gỗ và nội thất Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải tái định vị vai trò trong chuỗi cung ứng toàn cầu, hướng tới thiết kế, thương hiệu và các mô hình xuất khẩu giá trị cao hơn.

Thuế quan biến động, doanh nghiệp xoay trục thị trường

Theo ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP. HCM, dù chưa đạt mục tiêu 18 tỷ USD như kỳ vọng, kết quả xuất khẩu năm 2025 vẫn phản ánh nỗ lực rất lớn của cộng đồng doanh nghiệp trong một năm đầy biến động. Tác động đáng kể nhất đến hoạt động xuất khẩu đến từ chính sách thuế của Hoa Kỳ, với nhiều thay đổi đột ngột trong giai đoạn tháng 4 đến tháng 11 năm 2025. Có thời điểm thuế tăng từ 0 % lên 46 %, sau đó giảm về khoảng 20 % sau đàm phán, khiến đối tác gặp khó trong tính toán giá thành và quyết định đặt hàng.

Dù chịu tác động từ chính sách thuế, Hoa Kỳ vẫn là thị trường tăng trưởng cao hơn mức bình quân, đạt khoảng 8,5 phần trăm, góp phần bù đắp sự sụt giảm tại một số thị trường khác. Châu Âu duy trì nhịp ổn định, trong khi Nhật Bản và Hàn Quốc tiếp tục là các thị trường truyền thống quan trọng. Đồng thời, ngành gỗ đang mở rộng sang Trung Đông và ghi nhận tín hiệu tích cực từ Ấn Độ.

• 

Nhờ đó, xuất khẩu gỗ và sản phẩm từ gỗ của Việt Nam giữ được đà tăng trưởng. Riêng nhóm sản phẩm chế biến sâu như đồ gỗ nội ngoại thất đạt 11,7 tỷ USD, đứng thứ hai toàn cầu, sau Trung Quốc.

Năm 2026, ngành được kỳ vọng đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 18 đến 19 tỷ USD. Ghi nhận từ doanh nghiệp cho thấy, ngay trong tháng đầu năm 2026, nhiều đơn vị đã có đơn hàng ở mức trung bình đến tốt, một số doanh nghiệp lớn đã kín lịch sản xuất đến tháng 5.

Theo ông Phùng Quốc Mẫn, việc đa dạng hóa thị trường cùng xu hướng người tiêu dùng Hoa Kỳ dần thích ứng với mặt bằng giá mới được xem là nền tảng giúp tạo sự ổn định cho năm 2026. Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng, ngành gỗ sẽ tiếp tục khai thác sâu các thị trường đã mở, đồng thời đẩy mạnh đầu tư công nghệ, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, với sự đồng hành của hiệp hội ngành hàng và cơ quan quản lý.

Doanh nghiệp được khuyến khích ứng dụng nhanh khoa học công nghệ, máy móc thiết bị hiện đại nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị gia tăng cho sản phẩm.

Khi thiết kế và thương hiệu trở thành ‘đòn bẩy’ tăng trưởng

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Trần Lam Sơn, Nhà sáng lập Thiên Minh Furniture, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Hawa, cho rằng giai đoạn hiện nay mở ra cơ hội lớn cho ngành gỗ Việt Nam khi xu hướng “Made in Vietnam” ngày càng được thị trường quốc tế, đặc biệt là Hoa Kỳ, quan tâm.

Khảo sát thực tế tại các hệ thống phân phối lớn như Amazon hay Wayfair cho thấy sản phẩm xuất xứ Việt Nam xuất hiện ngày càng nhiều. Tuy nhiên, phần lớn vẫn được bán thông qua các công ty trung gian hoặc mang thương hiệu nước ngoài. Điều này phản ánh tiềm năng lớn của hàng Việt, song hàm lượng giá trị nội địa và quyền chủ động của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng vẫn còn hạn chế.

Theo ông Trần Lam Sơn, để củng cố vị thế, ngành cần tập trung gia tăng tỷ lệ nội địa hóa, trong đó hai yếu tố then chốt là nguyên liệu và nhân lực. Về nguyên liệu, doanh nghiệp đang đẩy mạnh phát triển gỗ rừng trồng, đặc biệt là cây keo. Việc xây dựng thương hiệu gỗ keo Việt Nam đã được các hiệp hội theo đuổi gần 20 năm nhằm hình thành nền tảng nguyên liệu bền vững.

Song song, nguồn nhân lực chất lượng cao cùng lợi thế thương hiệu “Made in Vietnam” được kỳ vọng sẽ giúp ngành tăng tốc trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Trình độ nghiên cứu và phát triển trong nước cũng đã cải thiện rõ rệt. Ông Kevin Guillaume, Giám đốc vận hành TeeMo, cho biết trước đây doanh nghiệp phải thiết kế tại Anh rồi chuyển về Việt Nam sản xuất, nhưng gần đây đội ngũ thiết kế trong nước đã đủ năng lực đảm nhận phần lớn công việc. Tại HawaExpo 2026, TeeMo dự kiến giới thiệu 60 mẫu mới, trong đó 20 phần trăm do đội ngũ Việt Nam thiết kế.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Quốc Khanh, Chủ tịch AA Corporation, cho rằng ngành cần phát triển các mô hình xuất khẩu có giá trị cao hơn như cung ứng nội thất trọn gói cho công trình, phát triển thiết kế, marketing và xây dựng thương hiệu. Để làm được điều này, cần có chiến lược dài hạn và thu hút thế hệ trẻ tham gia, tạo lớp kế cận cho ngành.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều bất định, nhiều doanh nghiệp cũng đang dồn lực cho thị trường nội địa, nơi có quy mô ước khoảng 15 tỷ USD và tăng trưởng 5 -10%/năm.

Cuối năm 2025, Tập đoàn Trần Đức giới thiệu thương hiệu TD Casa với showroom đầu tiên tại trung tâm TP. HCM, hướng đến phân khúc cao cấp với các bộ sưu tập thiết kế độc bản do kiến trúc sư Việt Nam phối hợp cùng kiến trúc sư Alberto Pozzoli thực hiện.

Theo ông Trần Đức Hiếu, CEO Tập đoàn Trần Đức, quá trình phát triển kiến trúc xanh và sản xuất nội thất theo chuẩn quốc tế đã giúp doanh nghiệp đủ năng lực phục vụ nhóm khách hàng tinh hoa trong nước.

Xu hướng này cũng diễn ra tại nhiều doanh nghiệp khác. Chuỗi Nhà Xinh mở rộng hệ thống cửa hàng tại TP. HCM và Hà Nội, tập trung bán các sản phẩm thiết kế và sản xuất trong nước từ nhà máy AA Tây Ninh, vốn chuyên cung ứng cho các khu nghỉ dưỡng quốc tế.