Hạt nhân của Quảng Trị trong cấu trúc đô thị mới

Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Quảng Trị thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 xác định lại không gian phát triển trên toàn địa bàn tỉnh sau hợp nhất, với cấu trúc gồm 3 hành lang kinh tế, 7 cực tăng trưởng và 2 phân vùng.

Trong đó, Đồng Hới - Hoàn Lão được xác định là một trong 7 cực tăng trưởng, gắn với chức năng đô thị, hành chính, thương mại, dịch vụ, du lịch, giáo dục và y tế. Đây cũng là khu vực nằm trong vùng đồng bằng - ven biển - vùng biển, được quy hoạch là vùng động lực chính của tỉnh.

Cách tổ chức này đặt Đồng Hới và Hoàn Lão trong một không gian phát triển có tính liên kết thay vì vận hành riêng biệt.

Đồng Hới tiếp tục giữ vai trò trung tâm đô thị và hành chính, đồng thời phát triển các chức năng thương mại, dịch vụ và du lịch. Trong khi đó, Hoàn Lão được định hướng mở rộng chức năng đô thị, dịch vụ, giáo dục, y tế và khai thác lợi thế kết nối với các khu vực du lịch phía Bắc.

Theo quy hoạch, Hoàn Lão là một trong 21 đô thị loại III được định hướng hình thành đến năm 2030. Địa phương đang hoàn thiện hồ sơ nhiệm vụ Quy hoạch chung đô thị Hoàn Lão đến năm 2050, làm cơ sở tổ chức không gian dân cư, hạ tầng và các khu chức năng trong giai đoạn tiếp theo.

Việc phát triển Hoàn Lão cũng được đặt trong mối liên hệ với Phong Nha - Kẻ Bàng và các khu vực du lịch lân cận.

Theo định hướng của địa phương, các nhiệm vụ được tập trung vào quy hoạch đô thị, đầu tư hạ tầng, cải cách hành chính, thu hút doanh nghiệp và phát triển dịch vụ - du lịch. Một trong những hướng được xác định là tăng liên kết với Phong Nha - Kẻ Bàng để hình thành chuỗi sản phẩm du lịch sinh thái, khám phá, văn hóa và nghỉ dưỡng.

Ở phía Đồng Hới, hạ tầng giao thông tiếp tục là một trong những nội dung được ưu tiên nhằm tăng kết nối giữa khu vực đô thị trung tâm với không gian ven biển và các địa bàn lân cận.

Trong đó, tuyến Trương Pháp được xác định là một trục giao thông du lịch quan trọng. Tỉnh đang triển khai quy hoạch khu vực hai bên tuyến với mục tiêu chỉnh trang hạ tầng, tổ chức lại không gian ven biển và tăng khả năng kết nối liên vùng, liên khu vực.

Bên cạnh Trương Pháp, khu vực Bảo Ninh cũng giữ vai trò trong quá trình mở rộng không gian đô thị và du lịch ven biển Đồng Hới.

Việc từng bước hoàn thiện các tuyến giao thông và không gian ven biển tạo điều kiện kết nối Đồng Hới với Hoàn Lão cũng như các trung tâm du lịch, dịch vụ khác, thay vì tập trung hoạt động đô thị trong phạm vi lõi hiện hữu.

Ba hành lang, 7 cực tăng trưởng và 23 đô thị đến năm 2030

Đồng Hới - Hoàn Lão chỉ là một phần trong cấu trúc phát triển mới mà Quảng Trị đang xây dựng. Theo điều chỉnh Quy hoạch tỉnh được phê duyệt tại Quyết định số 719/QĐ-UBND ngày 27/2/2026, ba hành lang kinh tế được tổ chức theo các hướng Bắc - Nam và Đông - Tây.

Hành lang kinh tế Bắc - Nam trung tâm gắn với cao tốc Bắc - Nam phía Đông, Quốc lộ 1, đường ven biển, đường sắt Bắc - Nam và định hướng đường sắt tốc độ cao.

Hành lang Bắc - Nam phía Tây gắn với đường Hồ Chí Minh nhánh Tây, tập trung vào kinh tế rừng, năng lượng tái tạo và các chức năng liên quan đến khu vực miền núi.

Hành lang Đông - Tây xuyên Á được tổ chức trên các trục Cha Lo, Đông Hà - Lao Bảo và La Lay - Mỹ Thủy, gắn với logistics, trung chuyển hàng hóa và kết nối sang Lào, Thái Lan cùng Tiểu vùng Mê Kông mở rộng.

Cùng với Đồng Hới - Hoàn Lão, các cực tăng trưởng khác gồm Hòn La - Ba Đồn - Quảng Trạch; khu vực Đông Hà và các địa bàn phụ cận; Khu kinh tế Đông Nam cùng chuỗi Hải Lăng - Diên Sanh - Mỹ Thủy; Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Cha Lo; Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Lao Bảo và khu vực cửa khẩu quốc tế La Lay.

Các cực này được phân bố từ ven biển đến khu vực miền núi và biên giới, gắn với những lợi thế khác nhau về công nghiệp, năng lượng, cảng biển, logistics, thương mại cửa khẩu và du lịch.

Không gian toàn tỉnh đồng thời được chia thành hai phân vùng. Vùng đồng bằng - ven biển - vùng biển được xác định là khu vực động lực, tập trung các đô thị, công nghiệp, dịch vụ, giao thông và kinh tế biển.

Vùng miền núi - cửa khẩu - biên giới phía Tây tập trung vào kinh tế rừng, năng lượng tái tạo, thương mại cửa khẩu, du lịch sinh thái và các hoạt động kinh tế xuyên biên giới.

Đến năm 2030, Quảng Trị định hướng có 23 đô thị, gồm 2 đô thị loại II là Đồng Hới và Đông Hà cùng 21 đô thị loại III. Nhóm đô thị loại III gồm Ba Đồn, Quảng Trị, Quảng Ninh, Hoàn Lão, Lệ Thủy, Lao Bảo, Quy Đạt, Đồng Lê, Phong Nha, Nông Trường Việt Trung, Nông Trường Lệ Ninh, Hồ Xá, Cửa Tùng, Bến Quan, Cam Lộ, Gio Linh, Cửa Việt, Krông Klang, Khe Sanh, Diên Sanh và Ái Tử. Tỷ lệ đô thị hóa toàn tỉnh được định hướng đạt khoảng 37%.