Tại Họp báo thường kỳ quý III/2026 của Bộ Tài chính, bà Trịnh Thị Hương, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, đã giới thiệu dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, dự kiến thay thế Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017.

Từ “hỗ trợ” sang “phát triển”

Theo đại diện Bộ Tài chính, việc đổi tên từ Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa không đơn thuần là thay đổi tên gọi, mà phản ánh sự chuyển dịch trong tư duy xây dựng chính sách.

“Đây không đơn thuần chỉ là đổi tên gọi, mà chính là sự thể hiện về sự chuyển dịch về tư duy xây dựng chính sách: từ hỗ trợ doanh nghiệp sang kiến tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp phát triển bền vững”, bà Trịnh Thị Hương nhấn mạnh.

Theo hướng này, chính sách dự kiến không chỉ tập trung tháo gỡ khó khăn trước mắt mà còn nâng cao năng lực nội tại và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp; thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, tham gia chuỗi giá trị, mở rộng thị trường và phát triển hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp.

Đại diện Bộ Tài chính cho hay Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa dự kiến gồm 5 chương, 35 điều, với một trong những thay đổi lớn là chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có trọng tâm, theo nhu cầu và quá trình trưởng thành của doanh nghiệp. Theo đó, doanh nghiệp sẽ được nhìn nhận trong cả quá trình phát triển, từ hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp, doanh nghiệp siêu nhỏ phát triển thành doanh nghiệp nhỏ, từ nhỏ lên vừa và hướng tới quy mô lớn hơn.

Cùng với cách tiếp cận này, thước đo hiệu quả chính sách cũng được đề xuất thay đổi.

“Thước đo để chính sách được đo lường, đánh giá tác động sẽ không chỉ tính trên số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ, mà sẽ chuyển sang đánh giá dựa trên mức độ phát triển của doanh nghiệp cũng như khả năng hấp thụ chính sách của doanh nghiệp sau hỗ trợ”, bà Hương cho biết.

Một điểm mới khác là phương thức quản lý dự kiến chuyển từ quản lý chủ yếu bằng quy trình, thủ tục sang quản lý bằng dữ liệu và kết quả. Doanh nghiệp được đặt ở vị trí trung tâm và có thể lựa chọn nội dung cũng như đơn vị cung cấp dịch vụ hỗ trợ.

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất áp dụng phiếu hỗ trợ doanh nghiệp (voucher), qua đó chuyển từ cách tiếp cận từ “Nhà nước hỗ trợ những gì mình có” sẽ được chuyển sang “hỗ trợ những việc mà doanh nghiệp cần”, theo cách diễn giải của bà Hương. Nguồn lực ngân sách nhà nước cũng không chỉ được sử dụng để hỗ trợ trực tiếp mà sẽ đóng vai trò dẫn dắt, chia sẻ rủi ro và huy động thêm nguồn lực xã hội cho phát triển doanh nghiệp.

Đề xuất nâng ngưỡng thuế theo doanh thu lên 10 tỷ đồng/năm

Các chính sách trong dự thảo được chia thành hai nhóm: chính sách hỗ trợ chung và chính sách hỗ trợ trọng tâm. Với nhóm chính sách chung, dự thảo tập trung vào 4 điểm nghẽn lớn của doanh nghiệp nhỏ và vừa gồm vốn, mặt bằng, công nghệ và thị trường.

Trong đó, chính sách về thị trường dự kiến chuyển từ hỗ trợ phát triển thương mại, bán lẻ sang nâng cao năng lực đáp ứng thị trường, kết nối đầu ra và giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.

Với chính sách thuế, định hướng không chỉ dừng ở miễn, giảm thuế mà còn đơn giản hóa thủ tục và giảm chi phí tuân thủ. Đáng chú ý, dự thảo đề xuất nâng ngưỡng doanh thu lên 10 tỷ đồng/năm để hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có thể lựa chọn phương pháp tính thuế đơn giản.

Theo tính toán được bà Hương thông tin tại họp báo, nếu đề xuất này được áp dụng, hơn 99% hộ, cá nhân kinh doanh và khoảng 81% doanh nghiệp có thể áp dụng các thủ tục thuế đơn giản. Trong khi đó, nhóm chính sách trọng tâm dự kiến hướng tới 4 nhóm gồm doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia cụm liên kết, chuỗi giá trị; doanh nghiệp nhỏ và vừa kinh doanh bền vững; và doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh.

Trong số này, nhóm hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp được dành nhiều cơ chế hỗ trợ mới. Theo đề xuất, doanh nghiệp mới chuyển đổi có thể được rút ngắn thời gian cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp xuống 1 ngày, miễn một số phí, lệ phí ban đầu; áp dụng chế độ thuế, kế toán và biểu mẫu báo cáo tối giản trong 3-6 tháng; đồng thời được hỗ trợ nền tảng số, phần mềm và dịch vụ kế toán.

Dự thảo cũng đề xuất mô hình quản trị tối giản đối với doanh nghiệp trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ. Nếu đáp ứng tiêu chí doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp có thể không bắt buộc phải có chủ tịch công ty, kế toán trưởng và được áp dụng phương pháp thuế đơn giản nhất.

Khái quát tinh thần của dự án luật, bà Trịnh Thị Hương cho rằng có 3 chuyển đổi lớn: “Thứ nhất là chuyển từ tư duy hỗ trợ sang tư duy phát triển. Thứ hai là từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có trọng tâm và gắn với kết quả, quá trình trưởng thành của doanh nghiệp. Thứ ba là Nhà nước từ việc hỗ trợ trực tiếp sang kiến tạo hệ sinh thái và dẫn dắt nguồn lực".

Theo bà Hương, mục tiêu cuối cùng là để chính sách đến đúng đối tượng, đúng thời điểm doanh nghiệp có nhu cầu, giúp doanh nghiệp tiếp cận chính sách thuận lợi hơn, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao khả năng nắm bắt cơ hội kinh doanh.