Dung Quất 2 đưa sản lượng lên mặt bằng mới

CTCP Tập đoàn Hòa Phát (HoSE: HPG) đang tiếp tục nâng công suất sản xuất thép sau khi dự án Dung Quất 2 đi vào vận hành.

Theo thông tin từ doanh nghiệp, tháng 8/2026, Khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát Dung Quất lần đầu đạt sản lượng 1 triệu tấn gang lỏng trong một tháng, tăng khoảng 2% so với tháng 7. Đây cũng là mức tăng gần 65% so với cùng kỳ và đánh dấu một năm toàn bộ 6 lò cao tại khu liên hợp vận hành đồng bộ.

Gang lỏng chưa phải sản phẩm cuối cùng bán ra thị trường, nhưng là đầu vào quan trọng trong chuỗi sản xuất thép. Quặng sắt, than luyện cốc cùng các nguyên liệu khác được đưa vào lò cao để sản xuất gang lỏng, sau đó tiếp tục luyện thành thép và cán thành HRC, thép xây dựng hoặc các sản phẩm khác. Doanh nghiệp cũng cho biết hiệu suất vận hành lò cao là một trong những yếu tố quyết định chi phí và hiệu quả của toàn chuỗi sản xuất.

Mức sản xuất trong tháng 8 nối tiếp quá trình tăng công suất diễn ra từ quý II. Riêng HRC, Hòa Phát đã bán 1,9 triệu tấn trong quý II, tăng 31% so với quý I và 64% so với cùng kỳ năm trước.

Sang quý III, MBS dự báo tổng sản lượng Hòa Phát có thể đạt khoảng 4,1 triệu tấn, trong đó HRC khoảng 2,1 triệu tấn. Nếu so với số liệu quý II MBS tổng hợp là 3,65 triệu tấn tổng sản lượng và 1,92 triệu tấn HRC, lượng tiêu thụ quý III tương ứng có thể tăng khoảng 12% và 9% so với quý trước.

Nhưng sự gia tăng về lượng chưa chắc chuyển thành mức tăng tương ứng của doanh thu và lợi nhuận.

Theo cùng dự báo, doanh thu quý III của Hòa Phát vào khoảng 55.300 tỷ đồng, gần như không thay đổi so với mức 55.159 tỷ đồng của quý II. Trong khi đó, lợi nhuận ròng được dự báo khoảng 5.600 tỷ đồng, thấp hơn khoảng 12% so với mức 6.371 tỷ đồng quý trước.

Như vậy, nếu dự báo trên diễn ra, quý III sẽ xuất hiện một diễn biến đáng chú ý: Hòa Phát bán thêm khoảng một phần mười lượng thép so với quý II, nhưng doanh thu gần như đi ngang và lợi nhuận lại giảm.

Nguyên nhân nằm nhiều hơn ở phần lợi nhuận mà doanh nghiệp có thể tạo ra trên mỗi tấn thép.

Giá HRC hạ nhiệt, than luyện cốc tăng

Điều kiện giá trong quý II khá thuận lợi cho Hòa Phát. Theo MBS, giá thép bình quân quý II tăng khoảng 8% so với cùng kỳ, cao hơn mức tăng khoảng 6% của giá than trong khi quặng sắt gần như đi ngang. Nhờ đó, biên lợi nhuận gộp đạt 19,01%.

Sang quý III, tương quan này đã thay đổi. Ngay từ đầu tháng 6, Hòa Phát Dung Quất đã giảm giá HRC SAE1006/SS400 giao tháng 7 khoảng 13 USD/tấn so với tháng trước, xuống 15.360 đồng/kg tại miền Bắc và miền Trung, 15.390 đồng/kg tại miền Nam, chưa gồm VAT.

Báo cáo MBS cũng ghi nhận mặt bằng giá thép trong quý III đã điều chỉnh khoảng 6% so với quý II. Trong khi đó, giá than được MBS ước tăng khoảng 17% so với cùng kỳ, còn quặng sắt tương đối ổn định. Công ty chứng khoán này vì vậy dự báo biên gộp quý III khoảng 17%, giảm khoảng 2 điểm phần trăm so với quý II.

Diễn biến trên thị trường than luyện cốc (coking coal) cũng cho thấy áp lực nguyên liệu tăng rõ trong quý. Giá tham chiếu trên Trading Economics lên 276 USD/tấn ngày 8/9, cao hơn 26,8% so với một tháng trước. Đến ngày 21/9, giá đã điều chỉnh về 263 USD/tấn nhưng vẫn cao hơn 12,15% so với một tháng trước và gần 35% so với cùng kỳ. Đây là giá tham chiếu thị trường, không phải giá mua thực tế của Hòa Phát, nhưng phản ánh sự thay đổi đáng kể của mặt bằng nguyên liệu trong quý III.

Than luyện cốc là nguyên liệu để sản xuất coke, sau đó coke được sử dụng làm nhiên liệu và chất hoàn nguyên trong lò cao để sản xuất gang. Với sản lượng gang lỏng tại Dung Quất đang ở mức kỷ lục, biến động giá loại nguyên liệu này có ảnh hưởng đáng kể tới giá vốn của chuỗi sản xuất thép lò cao.

Tuy nhiên, giá than trên thị trường không lập tức phản ánh toàn bộ vào báo cáo tài chính. Hòa Phát còn có nguyên liệu tồn kho, thời gian vận chuyển và quá trình chế biến trước khi than được sử dụng trong lò cao. Tại thời điểm 30/6, báo cáo ghi nhận doanh nghiệp có khối nguyện vật liệu tốn kho trị giá khoảng 25.300 tỷ đồng, cùng khoảng 10.700 tỷ đồng hàng hóa đang đi đường.

Vì vậy, phần tăng mạnh của giá than vào cuối tháng 8 và đầu tháng 9 có thể chỉ phản ánh một phần vào giá vốn quý III và tiếp tục có tác động trong quý sau.

Chênh lệch giữa hai quý vì thế đáng chú ý hơn nếu đặt cạnh nhau. Quý II, sản lượng thấp hơn nhưng giá bán và chi phí nguyên liệu tạo điều kiện để biên gộp đạt khoảng 19%. Sang quý III, sản lượng có thể tăng hơn 12%, song giá HRC giảm khỏi vùng cao của quý trước và than luyện cốc đắt hơn khiến biên gộp được dự báo giảm về khoảng 17%. Đây là lý do lợi nhuận có thể giảm khoảng 12% so với quý II dù sản lượng tiếp tục đi lên.

Dù vậy, xu hướng nguyên liệu đang xuất hiện một biến số mới. Giá than luyện cốc đã điều chỉnh từ vùng trên 280 USD/tấn đầu tháng 9 về 264 USD/tấn ngày 24/9. Trong dự báo của mình, MBS vẫn sử dụng giả định giá than bình quân 280 USD/tấn cho năm 2026, trong khi giá quặng sắt khoảng 101 USD/tấn.

Nếu giá than tiếp tục giảm trong quý IV trong khi giá thép không giảm tương ứng, chênh lệch giữa giá bán và nguyên liệu có thể trở nên thuận lợi hơn. Tuy nhiên, do độ trễ của tồn kho và chu kỳ mua nguyên liệu, chưa đủ cơ sở để coi quý III là đáy của biên lợi nhuận Hòa Phát.

Trong dài hạn, dư địa tăng sản lượng cũng chưa dừng ở Dung Quất 2. Hòa Phát đang đẩy nhanh nhà máy ray và thép đặc biệt tại Dung Quất với vốn đầu tư hơn 10.000 tỷ đồng, dự kiến có sản phẩm đầu tiên trong quý I/2027.

Như vậy, sau khi Dung Quất 2 đưa năng lực sản xuất lên một mặt bằng mới, diễn biến lợi nhuận của Hòa Phát vì thế không chỉ phụ thuộc vào khối lượng thép bán được, mà còn phụ thuộc vào chi phí đầu vào như quặng sắt, than luyện cốc...